Xông trầm trong nhà cho an toàn: lò, than, nhiệt độ và chuyện khói trong phòng kín
Trả lời ngắn: xông trầm đúng là làm nóng lát trầm vừa đủ để dầu bay mùi, không đốt cháy nó thành khói. Cách quen thuộc là đặt lát trầm trên một tấm cách nhiệt phía trên than đã phủ tro, hoặc dùng máy xông điện chỉnh được nhiệt. Phòng phải có lối thông gió, không dùng than trong phòng ngủ đóng kín, và không để lò còn lửa khi không có người trông. Người có bệnh hô hấp, phụ nữ có thai và trẻ nhỏ nên hỏi bác sĩ trước khi xông thường xuyên.
Mùi lên, đừng để khói lên
Khi lát trầm bị đốt trực tiếp, dầu cháy nhanh, mùi gắt, khói nhiều và lát trầm hết rất nhanh. Khi trầm chỉ được hơ nóng ở nhiệt độ vừa phải, dầu bay từ từ, mùi mềm và đổi dần qua nhiều tầng. Đây là lý do người chơi trầm lâu năm coi chuyện "trầm bốc khói nghi ngút" là dấu hiệu xông sai, không phải dấu hiệu trầm tốt.
Với món trầm gia bảo, điều này càng quan trọng: mỗi lát cắt ra là một phần không lấy lại được. Xông ở nhiệt thấp giúp một lát nhỏ dùng được lâu.
Lò và than
Lò xông truyền thống là một chiếc lư nhỏ bằng gốm, đồng hoặc đá, đổ đầy tro sạch. Một viên than hoa nhỏ được đốt cho đỏ đều rồi vùi vào tro, chỉ chừa một chóp. Bên trên đặt tấm cách nhiệt mỏng như mica khoáng hoặc lá bạc, rồi mới đặt lát trầm lên. Điều chỉnh nhiệt bằng cách vùi than sâu hay nông.
- Chọn than hoa ít khói, đốt mồi ngoài trời hoặc gần cửa sổ mở cho tới khi hết khói đầu.
- Không dùng than tổ ong để xông trầm trong nhà.
- Lò phải đặt trên đế chịu nhiệt, mặt phẳng vững, xa rèm, giấy, vải và đồ thờ dễ bắt lửa.
Khói trong phòng kín
Than cháy tạo ra khí CO không màu, không mùi. Trong phòng đóng kín, nhất là phòng ngủ có máy lạnh, than đốt lâu có thể nguy hiểm tới tính mạng. Vì vậy không xông trầm bằng than trong phòng ngủ kín, không xông rồi đi ngủ, và luôn mở hé cửa hoặc bật quạt hút khi dùng than.
Ngay cả khi không dùng than, khói trầm vẫn chứa bụi mịn. Xông vừa phải, mỗi lần ngắn, rồi mở cửa cho thoáng là thói quen nên giữ. Nhà có người hen suyễn, viêm phổi, người già yếu, phụ nữ mang thai hay trẻ sơ sinh thì hỏi bác sĩ trước; chuyện này không có quy tắc chung cho mọi người.
Máy xông điện
Máy xông điện có mặt gia nhiệt, chỉnh được nhiệt độ, không có lửa và không có than. Với người sống ở chung cư, nhà có trẻ nhỏ, hay chỉ muốn thưởng mùi trầm mà không lo khói, đây là lựa chọn dễ kiểm soát nhất. Bắt đầu ở mức nhiệt thấp, tăng dần cho tới khi mùi vừa lên.
Chọn máy có ngắt tự động, dây và phích chắc chắn, đặt trên mặt bàn chịu nhiệt. Vệ sinh mặt gia nhiệt khi nguội bằng khăn khô, đừng để cặn dầu tích dày.
Nhang trầm và nụ trầm
Nhang và nụ trầm tiện, nhưng hầu hết đều có thêm chất kết dính, và nhiều loại có hương liệu. Loại nụ trầm khói chảy ngược thường cần keo và phụ gia để tạo dòng khói đặc. Không có nghĩa là không được dùng, chỉ là nên biết mình đang đốt hỗn hợp chứ không phải trầm nguyên chất, và càng nên thông gió.
Đọc nhãn, hỏi người bán thành phần. Loại có mùi hắc, gắt hoặc làm cay mắt thì nên ngừng.
Phòng cháy và trẻ nhỏ
- Không để lò, nhang, nụ trầm cháy khi không có người trong phòng.
- Đổ tro và than đã nguội hẳn, đựng vào hộp kim loại; than tưởng tắt có thể âm ỉ nhiều giờ.
- Đặt lò ngoài tầm với của trẻ và thú cưng; lò đồng nóng rất lâu sau khi xông.
- Trên bàn thờ có nến, nhang, đèn dầu thì không đặt thêm lò than sát bên.
Những sai lầm hay gặp khi mới xông
- Đặt trầm thẳng lên than đỏ: trầm cháy xém ngay, khói đen, mùi khét. Luôn cần lớp tro và tấm cách nhiệt ở giữa.
- Cắt lát quá dày: lát dày nóng không đều, ngoài cháy trong chưa ra mùi. Lát mỏng cỡ móng tay là dễ xông nhất.
- Dùng tro bẩn: tro cũ lẫn tàn nhang, giấy cháy dở sẽ bốc mùi lạ khi nóng lên. Sàng tro định kỳ, bỏ phần cặn.
- Xông liên tục nhiều giờ: mũi quen mùi sau một lúc, người xông có xu hướng thêm trầm và tăng nhiệt. Xông từng đợt ngắn, nghỉ giữa chừng, mở cửa cho thoáng.
- Xông đồ gia bảo để thử: lấy phần đẹp nhất của khúc trầm ông bà để thử máy mới là cách mất món đồ nhanh nhất. Thử bằng trầm thường trước.
Lò xông bằng đồng hay gốm cũ của gia đình cũng là đồ cần giữ: để nguội rồi mới đổ tro, không dội nước lạnh vào lò đang nóng vì gốm có thể nứt, đồng có thể biến màu loang.
Xông trầm cho dịp nào trong nhà
Nhiều nhà chỉ xông trầm ngày giỗ, ngày Tết, rằm tháng Giêng, coi đó là cách làm không khí trang nghiêm trước bàn thờ. Có nhà xông nhẹ buổi tối để đọc sách. Đó là chuyện thói quen và cảm nhận; việc gán cho xông trầm các công dụng chữa bệnh hay trừ tà là quan niệm dân gian, không nên dựa vào đó thay cho chăm sóc sức khoẻ.
Gia đình muốn có lò xông, than, máy xông điện hay lát trầm để dùng có thể tham khảo tại Vật Phẩm Phong Thuỷ, hỏi kỹ thành phần trước khi mua.