Trao gia bảo vào ngày giỗ, ngày cưới: làm một nghi thức nhỏ để món đồ đi tiếp có ý nghĩa
Trả lời ngắn: chọn một dịp cả nhà quây quần như ngày giỗ, ngày cưới, lễ mừng thọ hay ngày Tết; chuẩn bị món đồ sạch sẽ trong hộp đựng, kèm hồ sơ và lá thư kể chuyện; người trao nói vài lời về nguồn gốc và mong muốn; người nhận nhận bằng hai tay trước sự chứng kiến của gia đình; rồi ghi vào sổ của nhà. Không cần cầu kỳ hay tốn kém. Điều làm nghi thức có ý nghĩa là sự có mặt của mọi người và câu chuyện được kể to lên.
Vì sao cần một nghi thức
Trao đồ trong im lặng, đưa vội lúc ra về, gửi qua người khác, thì món đồ đến tay người nhận mà câu chuyện không theo cùng. Một nghi thức nhỏ làm ba việc: người nhận hiểu món đồ quý thế nào; cả nhà biết món đồ giờ ở với ai, tránh hiểu lầm về sau; và chính khoảnh khắc trao trở thành một phần câu chuyện của món đồ.
Nghi thức không cần nghi lễ tôn giáo. Nó có thể chỉ là mười phút trước bữa cơm.
Chọn dịp
- Ngày giỗ: hợp với đồ gắn với người đã khuất. Trao sau phần cúng, khi con cháu đã đông đủ.
- Ngày cưới hoặc lễ ăn hỏi: hợp với trang sức, đồ dùng của bà, của mẹ trao cho cô dâu, chú rể như lời chúc cho gia đình mới.
- Lễ mừng thọ: người được mừng thọ trao lại một món cho cháu, như một cách nhìn về phía trước.
- Ngày Tết: dịp sum họp, ai cũng có mặt.
- Ngày người trẻ tốt nghiệp, đi xa, có con đầu lòng: những cột mốc riêng của người nhận.
Chuẩn bị món đồ
Làm sạch theo đúng chất liệu vài ngày trước, không phải ngay sáng hôm đó. Đặt trong hộp đựng sạch, lót vải hoặc giấy. Kèm theo hồ sơ món đồ, lá thư kể chuyện, và nếu có, ảnh cũ của người từng giữ món đồ ấy. Nếu món đồ dễ vỡ, quyết định trước sẽ trao hộp hay mở hộp ra cho mọi người xem, và ai cầm.
Với trang sức trao ngày cưới, kiểm tra trước khoá, móc, dây: một chiếc vòng đứt dây ngay giữa buổi lễ là kỷ niệm không ai muốn có. Nhờ thợ kiểm tra nếu cần.
Lời trao
Người trao nói ngắn gọn, bằng lời của mình: món đồ là gì, của ai, đã đi qua những ai, vì sao giờ trao cho người này, và mong điều gì. Có thể đọc lá thư đã viết sẵn nếu người trao không quen nói trước đông người.
Một gợi ý: "Đây là chiếc vòng bà nội mẹ đeo ngày cưới, rồi trao cho mẹ ngày mẹ về nhà mình. Hôm nay mẹ trao cho con. Con giữ khi nào con thấy hợp, và một ngày nào đó trao lại cho người con thương." Ngắn, đủ, không hứa hẹn hay răn đe gì.
Người chứng kiến
Sự có mặt của những người khác trong gia đình có ý nghĩa thực tế: mọi người cùng biết món đồ đã được trao cho ai. Nếu là món có giá trị lớn, hoặc là một phần của việc chia tài sản, nghi thức gia đình không thay được thủ tục pháp lý; phần đó nên làm riêng theo hướng dẫn của luật sư hoặc công chứng viên. Nghi thức là phần tình cảm, văn bản là phần pháp lý, hai thứ bổ sung cho nhau.
Ghi hình và ghi sổ
Nhờ một người chụp ảnh, quay đoạn video ngắn khoảnh khắc trao và lời nói. Sau đó ghi vào sổ gia bảo của nhà: ngày, dịp, người trao, người nhận, người có mặt, và đính kèm ảnh. Nhiều năm sau, đoạn video ấy sẽ được xem lại vào chính dịp giỗ, dịp cưới tiếp theo.
Giữ giản dị, tránh phô trương
Không cần thuê người làm lễ, không cần tiệc lớn, không cần đăng ảnh rầm rộ. Phô trương đồ quý, nhất là trên mạng xã hội kèm vị trí nhà, có thể thu hút sự chú ý không mong muốn. Nghi thức càng giản dị, càng gần với không khí gia đình, càng dễ trở thành thói quen được lặp lại ở thế hệ sau.
Khi có người không đồng ý
Đừng dùng nghi thức để "đặt mọi người vào thế đã rồi". Nếu biết có người trong nhà không vui với việc trao món đồ này cho người kia, hãy nói chuyện riêng trước. Một buổi trao đồ diễn ra trong lúc có người ấm ức sẽ để lại kỷ niệm buồn, và có thể thành mầm tranh chấp. Khi bất đồng liên quan tới quyền thừa kế, hỏi luật sư trước khi trao.
Khi người trao không thể có mặt
Người giữ đồ có thể đang ốm, ở xa, hoặc không đi lại được vào đúng dịp. Khi đó có thể ghi sẵn một đoạn video lời trao, hoặc viết thư để một người con đọc thay. Một cuộc gọi video trong lúc cả nhà quây quần cũng đủ để người nhận nghe được lời từ chính người trao.
Cũng có thể làm nghi thức nhỏ ngay bên giường người lớn tuổi, chỉ vài người, rồi kể lại cho cả nhà trong dịp giỗ, dịp Tết. Điều cốt lõi là người nhận được nghe câu chuyện từ người trao, dù bằng cách nào.
Bắt đầu một truyền thống
Có gia đình biến việc trao đồ thành truyền thống: mỗi khi trong nhà có đám cưới, người mẹ trao một món của bà cho đôi vợ chồng mới, kèm một món mới để họ tự bắt đầu kho kỷ vật của mình. Món mới ấy có thể là một đôi rồng phượng nhỏ làm lời chúc hôn nhân, tham khảo tại Vật Phẩm Phong Thuỷ, được ghi vào sổ cùng ngày với món cũ.