Trước khi bán một món đồ cũ trong nhà: các bước để không bán hớ, không bị ép giá, không mất đồ
Trả lời ngắn: trước khi bán một món đồ cũ, hãy chắc rằng mình có quyền bán và cả nhà đã đồng ý; lập hồ sơ món đồ; hỏi ý kiến người độc lập không phải người mua; lấy giá từ nhiều nơi; và giao dịch ở chỗ an toàn, có giấy tờ. Đừng bán trong ngày đầu tiên có người hỏi, đừng để ai mang đồ đi mà không có biên nhận. Nếu món đồ là di sản chưa chia hoặc có thể là cổ vật, hỏi luật sư trước.
Bước một: mình có quyền bán không
Đây là câu hỏi hay bị bỏ qua nhất. Món đồ là của riêng mình, của chung vợ chồng, hay là di sản của cha mẹ chưa chia? Nếu là di sản chưa chia, các người thừa kế khác có quyền của họ, và bán một mình có thể dẫn tới tranh chấp. Món đồ thờ của dòng họ cũng thường được nhiều người coi là của chung.
Trước khi bán, nói chuyện với những người liên quan, thống nhất bằng văn bản nếu cần. Khi có dấu hiệu bất đồng hoặc không rõ quyền sở hữu, hỏi luật sư hoặc công chứng viên về thủ tục phù hợp. Bán xong mới cãi nhau thì đồ đã mất mà quan hệ gia đình cũng tổn hại.
Bước hai: lập hồ sơ trước khi cho ai xem
Đo, cân, chụp ảnh đủ góc, ghi dấu hiệu nhận dạng, lịch sử theo lời kể và giấy tờ. Hồ sơ này giúp mình mô tả món đồ nhất quán với mọi người hỏi mua, và là căn cứ nếu món đồ bị đánh tráo khi đưa cho người khác xem.
Cũng nên tự hỏi: món này có phải món cuối cùng của loại này trong nhà không? Có ai trong họ muốn giữ không? Nhiều người bán xong mới biết một người em, người cháu rất muốn giữ lại.
Bước ba: hỏi ý kiến người không mua
Người định mua có lợi khi nói món đồ ít giá trị. Vì vậy trước khi hỏi giá, hãy hỏi ý kiến về món đồ từ người không tham gia mua bán: người nghiên cứu, người sưu tầm lâu năm mà không buôn bán, thợ phục chế. Họ giúp mình biết món đồ là gì, tình trạng ra sao, có điểm nào đặc biệt.
Với đá quý, ngọc, cân nhắc làm kiểm định ở phòng thí nghiệm độc lập. Nhớ rằng giấy kiểm định chỉ nói về khoáng vật và xử lý, không nói về giá, nhưng nó giúp người mua tin hơn và giảm chỗ để bị ép giá.
Bước bốn: lấy giá từ nhiều nơi
- Hỏi ít nhất ba người mua khác nhau, độc lập với nhau.
- Để họ ra giá trước khi mình nói con số mong muốn.
- Ghi lại từng mức giá, ngày hỏi, người hỏi.
- Tìm hiểu giá các món tương tự đã thật sự được bán, không phải giá đang rao.
Giá rao trên mạng thường cao hơn giá giao dịch thật nhiều. Một món giống hệt đang được rao với giá cao không có nghĩa món của mình bán được mức đó.
Nhận diện ép giá
- Chê liên tục: chỉ ra hàng loạt lỗi để mình mất tự tin, rồi trả giá rất thấp.
- Giá có hạn: "giá này chỉ hôm nay, mai không lấy nữa đâu".
- Mua giúp: "đồ này không ai mua đâu, để anh lấy giúp cho".
- Đổi giá phút chót: hẹn một giá, tới lúc giao lại tìm cớ giảm.
- Đặt cọc nhỏ, giữ đồ lâu: giữ đồ của mình rồi im lặng, mình không bán được cho ai khác.
Gặp những dấu hiệu này, không cần cãi. Cảm ơn và nói mình cần thêm thời gian.
Bước năm: giao dịch an toàn
Không để người lạ tới nhà xem đồ khi chỉ có một mình; không đăng địa chỉ nhà kèm ảnh đồ quý. Gặp ở nơi công cộng có camera, hoặc tại cửa hàng, văn phòng của bên mua có địa chỉ rõ ràng. Không giao đồ trước khi nhận đủ tiền; với khoản lớn, kiểm tiền vào tài khoản trước khi giao. Lập giấy mua bán ghi mô tả món đồ, giá, ngày, hai bên ký, mỗi bên giữ một bản.
Không để ai mang đồ đi "xem thêm" hay "đưa khách xem" mà không có biên nhận ghi rõ mô tả, cân nặng, ảnh và thời hạn trả.
Bán qua cửa hàng, ký gửi hay đấu giá
Ký gửi ở cửa hàng đồ cũ thì cần hợp đồng ghi giá bán tối thiểu, phí, thời hạn, trách nhiệm khi mất hỏng. Đấu giá qua đơn vị chuyên nghiệp thì hỏi rõ phí, giá khởi điểm, giá sàn, và lịch thanh toán. Mỗi hình thức có ưu điểm và chi phí riêng; đọc kỹ hợp đồng, nếu khoản tiền lớn thì nhờ luật sư xem trước.
Khoản tiền lớn và giấy tờ sau khi bán
Khi món đồ được bán với khoản tiền đáng kể, giữ lại toàn bộ chứng từ: giấy mua bán, sao kê nhận tiền, hồ sơ món đồ, ý kiến thẩm định. Nếu tiền bán thuộc về nhiều người trong gia đình, ghi rõ cách chia và để các bên ký xác nhận. Những khoản tiền lớn có thể liên quan tới nghĩa vụ thuế hoặc thủ tục khác tuỳ trường hợp; điều này nên hỏi người làm kế toán, tư vấn thuế hoặc luật sư, đừng đoán.
Cập nhật hồ sơ món đồ lần cuối: bán cho ai, ngày nào, vì sao. Bản hồ sơ ấy vẫn nên giữ lại trong nhà, như một trang lịch sử gia đình.
Khi nào nên dừng lại
Dừng khi chưa thống nhất được với gia đình; khi món đồ có dấu hiệu là cổ vật thuộc diện cần đăng ký và chưa hỏi cơ quan văn hoá; khi các mức giá vênh nhau quá xa mà chưa hiểu vì sao; khi mình đang bán vì bị thúc ép. Tiền có thể kiếm lại, món đồ bán đi rồi thì thường không mua lại được.
Nếu bán món cũ để đổi lấy một món hợp nhu cầu hiện tại hơn, ví dụ một vật bày nhỏ gọn cho căn hộ mới, có thể xem các lựa chọn tại Vật Phẩm Phong Thuỷ sau khi giao dịch cũ đã xong xuôi.