Bảy hiểu lầm phổ biến về gia bảo khiến nhiều gia đình giữ sai, bán hớ hoặc làm hỏng đồ

Trả lời ngắn: những hiểu lầm hay gặp nhất về gia bảo là coi cũ là quý, coi đắt mới đáng giữ, giấu đồ kỹ tới mức không ai biết, sợ sửa, sợ bán, tin đồ cũ mang xui và đánh bóng đồ cho như mới. Mỗi hiểu lầm đều có cái lõi dễ hiểu, nhưng đi quá đà thì làm đồ mất giá trị hoặc mất hẳn. Cách sửa chung là ghi chép, hỏi người có nghề và tách chuyện tín ngưỡng khỏi chuyện bảo quản.

Bài này đi lần lượt từng hiểu lầm, nói vì sao người ta tin, sai ở chỗ nào và nên nghĩ lại ra sao. Không có điều nào ở đây nhằm bác bỏ niềm tin của gia đình; mục đích là giữ đồ được lâu hơn.

Hiểu lầm 1: cứ cũ là quý

Đồ cũ trông đáng tin vì có dấu thời gian, nhưng tuổi đời một mình không làm nên giá trị. Rất nhiều đồ dùng phổ thông của mấy chục năm trước được sản xuất hàng loạt, nay vẫn còn nhiều. Lại có những món được làm phỏng kiểu cổ từ lâu, mang lớp cũ thật mà không phải đồ của thời được phỏng. Hãy để tay nghề, lý lịch và câu chuyện nói trước, tuổi đời nói sau.

Hiểu lầm 2: phải đắt mới là gia bảo

Ngược với điều trên là thói quen coi nhẹ đồ rẻ. Chiếc khăn vấn của bà, bộ ấm sành dùng mấy chục năm, cây thước gỗ của ông thợ mộc, những thứ ấy chẳng mấy ai trả giá cao nhưng lại là thứ con cháu nhớ nhất. Giá thị trường không có quyền quyết định thay gia đình món nào đáng giữ.

Hiểu lầm 3: giấu càng kỹ càng an toàn

Giữ kín với người ngoài là đúng. Nhưng nhiều nhà giấu kỹ tới mức chỉ một người biết đồ để ở đâu, có gì. Khi người ấy đau ốm hay qua đời đột ngột, cả nhà không biết tìm, có khi bán nhà rồi mới biết dưới gầm giường còn một tráp đồ. Cách đúng là kín với người ngoài, rõ với người trong: ít nhất hai người tin cậy trong nhà biết danh mục và nơi cất, có bản ghi ở chỗ an toàn.

Hiểu lầm 4: gia bảo thì không được động tới, không được sửa

Lòng kính trọng với đồ của tổ tiên khiến nhiều người không dám lau, không dám sửa. Hậu quả là bụi ẩm bám lâu ngày làm đồng gỉ sâu, gỗ mục, giấy mối ăn. Không động tới cũng là một cách làm hỏng. Với đồ thờ, nhiều gia đình chọn dịp cuối năm, thắp nén nhang khấn trước rồi mới lau dọn; đó là cách vừa giữ lễ vừa giữ đồ. Với đồ đã hư, việc sửa nên giao cho người có nghề phục chế và ghi lại đã sửa gì.

Hiểu lầm 5: gia bảo thì tuyệt đối không được bán

Có những món gia đình quyết không bán, đó là lựa chọn đáng tôn trọng. Nhưng biến nó thành điều cấm kỵ đôi khi gây hại: anh em giận nhau vì một người lén bán, hoặc đồ nằm mục trong kho vì không ai giữ mà không ai dám bán. Gia đình nên bàn công khai: món nào giữ bằng mọi giá, món nào có thể chuyển cho bảo tàng, cho người trong họ, hay bán khi cần. Với món có thể là cổ vật, việc mua bán và mang ra nước ngoài có quy định pháp luật riêng; nên hỏi người có chuyên môn pháp lý trước khi giao dịch.

Hiểu lầm 6: đồ cũ của người khác mang theo xui rủi

Quan niệm "đồ cũ mang âm khí" có trong dân gian ở nhiều nơi, và mỗi nhà tin tới đâu là việc riêng. Điều đáng nói là quan niệm này hay bị dùng để bán hàng theo hai kiểu: người mua đồ cũ dọa cho chủ nhà sợ để mua rẻ, còn người bán vật phẩm dọa cho người vừa nhận đồ thừa kế sợ để bán thêm món "hoá giải". Cả hai cùng một bài: gieo nỗi lo rồi đưa ra cách giải có giá. Nếu gia đình thấy không yên lòng với một món, có thể làm theo nghi thức quen thuộc của nhà mình, không cần mua gì thêm.

Hiểu lầm 7: đánh bóng cho như mới là giữ gìn

Đây là hiểu lầm gây hại cụ thể nhất. Đánh giấy ráp lên lư đồng, ngâm tiền đồng vào axit, đánh xi bóng loáng lên đồ bạc đen xỉn, tất cả đều lấy đi một lớp bề mặt không trả lại được. Với người sưu tầm, lớp bề mặt tự nhiên qua thời gian là một phần giá trị; với người giữ đồ, nó còn là lớp bảo vệ. Làm sạch nhẹ bằng khăn mềm, khô; với vết bẩn cứng đầu, hỏi người có nghề trước khi dùng hoá chất.

Nghĩ lại cho gọn

Ai cần khăn lau, hộp cất hay giá đỡ cho đồ nhỏ có thể xem trang chủ Vật Phẩm Phong Thuỷ, nhưng nhớ rằng giữ đồ tốt phần lớn là thói quen, không phải dụng cụ.

Câu hỏi thường gặp