Bắt đầu tạo gia bảo từ thế hệ mình: chọn món gì, chất liệu nào để con cháu còn giữ được
Trả lời ngắn: muốn tạo một món gia bảo, hãy chọn đồ làm từ chất liệu bền như vàng, bạc, đồng, gỗ tốt hay gốm men chắc, ưu tiên tay nghề hơn kích thước, gắn món đồ với một dịp có ý nghĩa của gia đình, và viết lại câu chuyện ngay từ ngày đầu. Đắt hay rẻ không quyết định; điều quyết định là món đồ có sống được qua ba, bốn đời và có ai còn nhớ vì sao nó ở đó hay không.
Nhà nào cũng có lúc nhìn đồ của ông bà để lại mà tiếc vì đời mình chưa có gì tương tự. Thật ra, mọi gia bảo đều từng là món hàng mới trên quầy. Khác biệt nằm ở cách người mua chọn và cách gia đình gìn giữ sau đó.
Chọn chất liệu sống được qua nhiều đời
Những món còn lại tới hôm nay trong các gia đình thường là kim loại, gốm men cao, đá, gỗ tốt. Không phải ngẫu nhiên: các chất liệu này chịu được ẩm, chịu được va chạm nhẹ, chịu được việc người sau không giữ kỹ bằng người trước.
- Nên chọn: vàng, bạc đúc đặc, đồng đúc dày, gỗ đã sấy kỹ và ít nứt, gốm sứ nung đủ lửa, đá cứng.
- Nên tránh cho mục đích truyền đời: nhựa, composite, kim loại mạ mỏng lên lõi rẻ, gỗ ép, đồ ghép nhiều mảnh bằng keo.
Đồ mạ đẹp lúc mới nhưng lớp mạ mòn dần qua tay người lau. Đồ ghép keo thì sau vài chục năm keo lão hoá, các mảnh tách ra mà không sửa lại được cho đẹp.
Tay nghề quan trọng hơn kích thước
Lối nghĩ "mua cái to cho xứng" làm nhiều nhà mua về những bức tượng lớn mà nét làm thô. Một chiếc lư nhỏ đúc sắc nét, mặt trong hoàn thiện kỹ, quai cân đối, sẽ được con cháu trân trọng hơn một khối đồng to mà chi tiết mờ. Đồ to còn khó cất, khó chuyển nhà, khó chia.
Khi xem một món, hãy lật đáy, nhìn mặt trong, sờ các mép. Người làm cẩn thận thì những chỗ khuất cũng sạch sẽ. Đó là cách đơn giản nhất để biết món đồ được làm để dùng lâu hay để bán nhanh.
Gắn món đồ với một dịp cụ thể
Gia bảo có sức sống khi nó có câu chuyện. Cách dễ nhất là mua hoặc đặt làm nhân một dịp quan trọng: đám cưới, con đầu lòng chào đời, ngày dọn về nhà mới, lễ mừng thọ cha mẹ. Đôi nhẫn cưới, bộ ấm trà dùng trong lễ dạm ngõ, chiếc khoá bạc đeo cho con lúc đầy tháng, mỗi thứ tự mang theo một mốc thời gian mà con cháu sẽ nhắc lại.
Ngược lại, một món mua vội vì được giới thiệu là "hợp mệnh, kích tài" thì thường không ai nhớ đã mua để làm gì, sau vài năm dễ bị dọn đi.
Có nên khắc chữ lên đồ không
Khắc tên, ngày, hay một câu ngắn lên đồ là cách gắn câu chuyện chặt nhất. Nhưng cần cân nhắc hai chiều. Chữ khắc làm món đồ khó bán lại cho người ngoài, và nếu khắc vụng thì hỏng luôn bề mặt. Đổi lại, nó gần như đảm bảo món đồ không bị nhầm với đồ khác và người sau biết ngay gốc gác.
Nếu khắc, chọn chỗ khuất như mặt trong vòng, đáy hộp, mặt sau đế; chữ ngắn, rõ; nhờ thợ có máy hoặc tay nghề tốt. Với đồ không nên khắc như gốm men quý, có thể thay bằng tờ giấy lý lịch để kèm trong hộp.
Viết lại câu chuyện ngay từ đầu
Đây là việc gần như không ai làm, mà lại quan trọng nhất. Viết một trang ngắn: mua khi nào, ở đâu, nhân dịp gì, ai chọn, vì sao chọn món này. Ký tên, để trong hộp đựng, chụp một bản lưu riêng. Ba mươi năm sau, trang giấy đó sẽ là thứ quý nhất đi kèm món đồ.
Nếu có ảnh chụp trong dịp ấy, chẳng hạn ảnh đám cưới có đôi chân nến trên bàn thờ, in ra một tấm để kèm. Lý lịch có ảnh thì không ai cãi được.
Ít món mà giữ kỹ
Không cần năm nào cũng mua thêm. Một đời người có ba, bốn món được chọn kỹ và có câu chuyện rõ ràng đã là di sản đáng kể. Nhiều món quá thì người sau ngợp, không biết món nào quan trọng, dễ đem bán cả mớ. Hãy nói rõ với con cháu món nào là gia bảo và vì sao.
Cũng nên cảnh giác với lối "càng đắt càng linh" hay "chỉ còn một chiếc, quyết nhanh kẻo hết". Món đồ để truyền đời thì càng không nên mua trong lúc bị giục.
Một vài gợi ý theo dịp
- Cưới: nhẫn, kiềng, đôi chân nến hoặc bộ đồ thờ nhỏ cho bàn thờ của gia đình mới.
- Con chào đời: lắc bạc, khoá bạc, một cuốn sách đẹp có lời viết tay của cha mẹ.
- Nhà mới: chiếc lư hay đỉnh đồng nhỏ cho bàn thờ, một chiếc đồng hồ treo tường bền.
- Mừng thọ: một món đồ dùng cha mẹ dùng hằng ngày, như bộ ấm chén, để sau này còn hơi ấm của người dùng.
Với ai đang tìm một món trang sức có thể đeo hằng ngày rồi để lại cho con, nhóm trang sức phong thuỷ có nhiều mẫu bạc và đá; nên hỏi kỹ chất liệu lõi và lớp mạ trước khi chọn món định truyền đời.